Blog

Bijwerkingen van hormoonzalf

Hormoonzalf is een veelgebruikt geneesmiddel voor de behandeling van huidaandoeningen zoals eczeem, psoriasis en dermatitis. De actieve ingrediënten in deze zalven zijn synthetische corticosteroïden, die ontstekingsreacties in de huid verminderen. Hoewel deze medicijnen zeer frequent ingezet worden, zijn er ook bijwerkingen aan verbonden. > Lees meer over hormoonzalf

Welke bijwerkingen kan ik krijgen van hormoonzalf?

Je kunt verschillende bijwerkingen ervaren door het gebruik van hormoonzalf. De bijwerkingen staan vermeld in de bijsluiter van de zalf. Er wordt gesteld dat de mildste hormoonzalven voor geen of bijna geen bijwerkingen zorgen en dat de mate van bijwerkingen geleidelijk toeneemt aan de sterkte en de gebruiksduur van de zalf. De bijwerkingen die vermeld worden zijn:

1. Dunner worden van de huid

Het langdurig gebruik van hormoonzalf kan leiden tot het dunner worden van de huid, wat kan resulteren in gemakkelijke kneuzingen, striae en zelfs de vorming van spataderen. Dit is een voorbeeld van een lokale bijwerking, dus op de plek waar de zalf gebruikt is.

2. Veranderingen in de huidskleur

Sommige mensen ervaren veranderingen in de huidskleur als gevolg van het gebruik van hormoonzalf. Dit kan leiden tot hyperpigmentatie (verdonkering van de huid) of hypopigmentatie (verlichting van de huid).

3. Huidinfecties

Het gebruik van hormoonzalf kan de huid gevoeliger maken voor infecties, waaronder bacteriële, schimmel- en virale infecties. Dit kan leiden tot een verergering van de symptomen van de huidaandoening.

4. Allergische reacties

Sommige mensen kunnen een allergische reactie ontwikkelen op de ingrediënten in hormoonzalf. Dit kan leiden tot huiduitslag, jeuk en zwelling.

5. Cataract (staar)

Langdurig gebruik van hormoonzalf kan leiden tot de ontwikkeling van staar, een oogaandoening die leidt tot vertroebeling van de ooglens.

6. Hormonale disbalans

Overmatig gebruik van hormoonzalf kan leiden tot een disbalans in de hormonen van het lichaam, waardoor de natuurlijke productie van cortisol (het lichaamseigen hormoon) kan afnemen. Volgens de bijsluiter komt deze systematische bijwerking zelden voor.

Stukje uit de bijsluiter van: Fagron Hydrocortison creme 10 mg/g FNA
‘In zeldzame gevallen kan tijdens behandeling met de crème remming van de bijnierschors optreden als gevolg van opname van hydrocortisonacetaat, de werkzame stof, in het bloed. Deze bijwerkingen kunnen ernstig zijn. De kans op het optreden hiervan wordt vergroot door langdurig gebruik, toediening onder afsluiting (plastic, verband, huidplooien) en toepassing op grote huidoppervlakken. Ook bij kinderen is de kans op het optreden hiervan vergroot.’

Of de frequentie kan niet worden vermeld. Op de website van de Nederlandse Vereniging van Dermatologie en Venereologie (NVDV) staat het volgende:
‘Systemische bijwerkingen zijn de bijwerkingen die kunnen optreden doordat de hormoonzalf via de huid opgenomen wordt in het bloed. Het is niet bekend wanneer, of op welke termijn, systemische bijwerkingen optreden. Dit verschilt per persoon en is ook afhankelijk van de leeftijd (groter risico op kinderleeftijd). Een van de mogelijke systemische bijwerkingen van hormoonzalf is het effect op de bijnierschors. Uw arts zal, indien bij u van toepassing, bijbehorende klachten hiervan met u bespreken.’

Tolerantie / Lichamelijke afhankelijkheid

Op dit forum worden de ervaringen gedeeld over de lichamelijke afhankelijkheid die men kan ervaren bij het gebruik van hormoonzalven. In medische termen wordt er liever over ‘tolerantie’, ‘tachyfylaxie’ of ‘verzadigingsfenomeen’ gesproken. In de praktijk houdt dit vaak in dat er een sterkere medicatie moet worden voorgeschreven. Het lichaam heeft dus sterkere bestandsdelen nodig om de huiduitslag te onderdrukken.

Stukje uit de patiëntfolder van het Dijklander ziekenhuis
Zelden wordt contactallergie voor corticosteroïden of tachyfylaxie (verzadigingsfenomeen van de cellulaire corticosteroïdreceptor, waardoor steeds meer corticosteroïd voor dezelfde werking nodig is) gezien.

Het voelt alsof het lichaam verslaafd is geraakt aan de medicatie. Er is steeds een zwaardere medicatie nodig om de huidklachten te onderdrukken en tegelijkertijd nemen de mate van klachten toe. Ondanks dat dit fenomeen wel degelijk onder patiënten wordt ervaren, wordt het benoemd als een zeldzaam geval. Door geheel te stoppen met deze synthetische corticosteroïden, ook wel topical steroid withdrawal (TSW) genoemd, hoopt men te ontsnappen aan deze neerwaartse spiraal. > Alles over TSW